tự học chữ Hán

Bài đọc thêm Từ chữ 邨 đến chữ 村: Ngôn ngữ là của số đông Trong Thuyết văn giải tự, Hứa Thận ghi nhận: 「邨，地名。从邑屯聲。」 Thôn, địa danh, cấu tạo từ bộ kiện ấp, đồn làm thanh phù. Như vậy, 邨 vốn là tên gọi của một vùng đất, là chữ hình thanh, cấu tạo từ hai bộ kiện: 邑 (ấp: vùng đất). 屯 (đồn /tún/). Từ tên gọi một vùng đất, nghĩa được mở rộng, phiếm chỉ những xóm làng nhỏ, nơi tụ cư của những người dân quê, phần lớn sống bằng nghề nông. Bản thân bộ kiện 邑 (với nghĩa gốc là vùng đất phong) cũng như 屯 (vốn có nghĩa là tụ tập, đồn trú) đều hỗ trợ cho sự chuyển nghĩa này, tạo ra một nét nghĩa hội ý rất thỏa đáng. Tuy nhiên vào thời Tống, khi Từ Huyễn vâng mệnh vua hiệu đính Thuyết văn giải tự đã chú thích: 臣鉉等曰：今俗作村，非是 Thần Huyễn đẳng viết: Kim tục tác thôn, phi thị = Thần là Từ Huyễn cùng các đồng sự xin thưa: Nay tục viết thành 村 là không đúng. Tức là, bên cạnh chữ 邨 chính thống được Thuyết văn ghi nhận thời Hán, trong dân gian bấy giờ còn sử dụng chữ 村 để ghi nghĩa "xóm làng". Vì sao ...

Ngày xưa ở Trung Quốc, bánh xe chủ yếu được làm bằng gỗ hoặc kim loại. Bánh xe gọi là 輪 (luân). Từ cuối thế kỷ XIX, cùng với sự du nhập của xe đạp, ô tô và kĩ thuật phương Tây, loại bánh xe dùng lốp cao su bơm hơi dần xuất hiện. Trong tiếng Hán, các bộ phận này được gọi bằng những thuật ngữ như 內胎 (nội thai - săm, ruột xe), 外胎 (ngoại thai - lốp ngoài) và 輪胎 (luân thai - lốp xe). Vậy chữ 胎 (thai) trong những từ này có quan hệ gì với nghĩa gốc “bào thai”? Có hai cách giải thích đáng chú ý. 1. Thuyết phiên âm Một cách giải thích cho rằng 胎 trong 輪胎 có thể liên quan đến việc phiên âm tiếng Anh tire/tyre (“lốp xe”). Âm 胎 trong tiếng Hán hiện đại là /tāi/, rất gần với âm đầu của tire/tyre. Cách giải thích này khá hấp dẫn vì nó đưa ra một con đường ngắn nhất giải thích cho một từ ngữ kĩ thuật mới. Tuy nhiên, điểm hạn chế của thuyết này là khó giải thích trọn vẹn sự xuất hiện của các từ như 內胎 (nội thai) hay 外胎 (ngoại thai), vốn mang cấu trúc định nghĩa thuần ngữ nghĩa tiếng Hán chứ không phải...